De (on)feilbare burger

Op vrijdag 28 juni ging het laatste traineecafé voor de zomer over de (on)feilbare burger. Kern van de boodschap: kennis over gedrag van mensen is voor rijksambtenaren cruciaal om hen het goede te laten doen. Bijvoorbeeld het belastingformulier op tijd invullen. Of zich aan de maximumsnelheid houden.

Thomas Dirkmaat trapte af met een quiz over het gedrag van de gemiddelde Nederlander. De quiz gaf een mooie illustratie van hoe alle departementen met gedragsvragen in hun beleidsopgaven geconfronteerd worden.

Harrie van Rooij gaf een interessant inkijkje in de psyche van de mens en gebruikte Odysseus als voorbeeld: de man die zich liet vastbinden aan de mast om niet te bezwijken voor het verleidelijke gezang van de sirenes. Niets menselijks is burgers vreemd: iedereen heeft de neiging te bezwijken voor de verleidingen om ons heen. ‘Sludging’ ligt op de loer: hierbij wordt de burger/ de consument zonder dat hij het zelf merkt in de verkeerde richting geduwd (bijvoorbeeld de aanbieding van 3 colaflessen voor de prijs van 2). Ook de overheid maakt zich daar schuldig aan: bijvoorbeeld door de spiraal van boetes waardoor mensen in zware schulden kunnen komen. Met alle problemen van dien. Harrie pleit ervoor dat de overheid het ‘buitenbrein’ meer mobiliseert: voorbeelden daarvan zijn hardloop-apps  of de aanvink-optie ‘maximaal’ weglaten bij het aanvragen van een studielening.

Ook Mareille de Bloois houdt zich hier dagelijks mee bezig. Zij werkt bij de Autoriteit Consument en Markt en gaf de aanwezigen een inkijkje in de werkwijze van deze toezichthouder. De ACM houdt zich bezig met vragen als: hoe zorgen we ervoor dat meer mensen elk jaar aanbieders van ziektekostenverzekeringen vergelijken (en dus overstappen)? Wat kunnen we doen tegen misleiding in webshops? Is “confirmshaming” (mensen proberen over te halen om ja te zeggen door van de nee een schaamtevolle gebeurtenis te maken) legaal? Steeds weer bedenken de gedragswetenschappers van de ACM hoe bestaande handhavingsinstrumenten kunnen worden ingezet en of die in de voorliggende gevallen werken. Zo niet, dan gaan ze op zoek naar andere interventies.

Het café werd in goede banen geleid door dagvoorzitter Gert-Jan Buitendijk

Afbeeldingen



Terug naar het overzicht